Hội chứng ruột kích thích – triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị

Theo thống kê, Hội chứng ruột kích thích gây bệnh ở từ 5-20% dân số nhưng trên thực tế con số này cao hơn nhiều vì số người đi khám và điều trị rất ít mà thường tự điều trị theo hướng trị triệu chứng. Hội chứng ruột kích thích hay gặp ở nữ nhiều hơn nam giới (tỷ lệ ~ 2:1), độ tuổi hay gặp từ 40- 60. Hội chứng ruột kích thích không gây tử vong nhưng kéo dài, gây tâm lý lo lắng, mệt mỏi, suy nhược, ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng sống của bệnh nhân.

Bài liên quan Hội chứng ruột kích thích

Hội chứng ruột kích thích (irritable bowel syndrome) là một loại bệnh lý đặc trưng bởi các rối loạn chức năng của ống tiêu hóa với biểu hiện chủ yếu ở đại tràng; tái phát nhiều lần mà không tìm được các thương tổn về giải phẫu, cấu trúc, sinh hóa ở ruột.

Hiện nay, cơ chế điều hòa các hoạt động của ruột đã được làm sáng tỏ thông qua vai trò của hệ thống thần kinh trung ương phối hợp với hệ thống thần kinh tại ruột (trục não – ruột).

Triệu chứng Hội chứng ruột kích thích

Do bệnh biểu hiện rối loạn trên toàn bộ ống tiêu hóa nhưng triệu chứng của bệnh thể hiện ở dạ dày và chủ yếu là ở đại tràng. Vì vậy, đau bụng là triệu chứng thường gặp nhất, trong đó thường thấy đau ở vùng hạ vị hoặc hố chậu trái, cũng có thể đau ở bên phải hoặc thượng vị, đau có thể chạy dọc theo khung đại tràng. Mặc dù vậy, triệu chứng quan trọng của hội chứng ruột kích thích là tình trạng đau bụng quặn, thường di chuyển lúc đau chỗ này, lúc đau chỗ khác. Đôi khi bệnh nhân chỉ có cảm giác khó chịu, nặng tức, ấm ách khó chịu, đầy hơi tập trung chủ yếu ở vùng dưới rốn. Đau bụng hoặc cảm giác khó chịu ở bụng kéo dài từ 12 tuần hoặc trong 12 tháng trước đó, không nhất thiết liên tục, kèm theo.

Các triệu chứng đau quặn bụng, đầy hơi, khó chịu hay xảy ra vào buổi sáng, nhất là sau khi ăn sáng, người bệnh có cảm giác muốn đi đại tiện. Một đặc điểm nổi bật là sau khi đi đại tiện xong, cảm giác khó chịu, đau quặn bụng sẽ hết ngay. Do vậy, nhiều người  rất ngại ăn sáng, nhất là mỗi lúc đi xa.

Ngoài triệu chứng đau quặn bụng, một số bệnh nhân cũng hay bị tiêu chảy, phân lỏng như nước hoặc phân sền sệt, có thể lẫn với chất nhầy, nhưng quan trọng hơn cả là phân không bao giờ có máu. Một số trường hợp đi đại tiện vài lần trong ngày, mỗi lần đi đại tiện không hết phân và vừa đi đại tiện xong lại buồn đi tiếp. Tuy vậy, có một số trường hợp lại bị táo bón thường xuyên có khi một tuần mới đi đại tiện một lần, phân rắn, phải rặn mới đi đại tiện được, thậm chí phải thụt tháo. Trong khi đó, có một số trường hợp thỉnh thoảng lại bị tiêu chảy từng lúc xen kẽ với táo bón.

Ngoài triệu chứng về tiêu hóa, một số bệnh nhân cũng có cảm giác mệt mỏi, chóng mặt, nhức đầu, mất ngủ, trầm cảm, đau nhức cơ, hồi hộp, đau tức ngực, cảm giác khó thở. Kèm theo đau quặn bụng là trướng bụng. Trướng bụng là triệu chứng thường gặp. Đặc điểm của trướng bụng trong hội chứng ruột kích thích là sau ngủ dậy thì không thấy hoặc chỉ bị nhẹ, sau đó tăng dần. Ngoài ra có thể có các triệu chứng như buồn nôn, cảm giác vướng ở họng.

Trái với biểu hiện rầm rộ trên lâm sàng, kết quả các xét nghiệm máu, phân, xét nghiệm mô bệnh học đại tràng hoàn toàn bình thường. Chụp Xquang khung đại tràng có thể bình thường hoặc có tăng co bóp nhu động. Nội soi đại – trực tràng hoàn toàn bình thường.

 Bệnh thường xuất hiện lần đầu tiên ở người trẻ tuổi, thường là trước tuổi 45.

Nguyên nhân gây hội chứng ruột kích thích

Mặc dù nguyên nhân thực sự gây hội chứng ruột kích thích chưa được rõ nhưng có một số yếu tố được cho là có liên quan đến sự khởi phát của hội chứng này:

Một số nghiên cứu cho thấy sau nhiễm khuẩn đường tiêu hóa, khả năng bệnh nhân bị hội chứng ruột kích thích tăng lên tới 6 lần.

Các yếu tố gây stress và tâm lý bệnh nhân cũng góp phần đáng kể trong cơ chế bệnh sinh.

Thức ăn không thích hợp với bệnh nhân, thức ăn ít chất xơ cũng hay gây rối loạn chức năng ống tiêu hóa.

Các thương tổn đại tràng sau nhiễm khuẩn hoặc nhiễm độc thức ăn cũng có thể làm tăng tính nhạy cảm của đại tràng gây ra hội chứng ruột kích thích.

Rối loạn điều hòa nhu động đại tràng của trục não – ruột cũng được cho là có thể gây bệnh.

Các hormon sinh dục nữ tăng cao trong giai đoạn của bệnh lý giải tại sao hội chứng ruột kích thích xảy ra ở nữ nhiều hơn nam.

Điều trị hội chứng ruột kích thích

Chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu cho hội chứng ruột kích thích. Nhưng có một số phương pháp được cho là có hiệu quả cao khi áp dụng điều trị hội chứng này.

Chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý giảm triệu chứng Hội chứng ruột kích thích

Hàng đầu là điều chỉnh chế độ ăn. Phải tìm được một chế độ ăn thích hợp cho bệnh nhân. Khi đang có triệu chứng rối loạn tiêu hóa như đau bụng, tiêu chảy… nên tránh ăn các thức ăn, nước uống không thích hợp. Nên chia làm nhiều bữa nhỏ, tránh ăn quá no. Không nên ăn các thức ăn khó tiêu, dễ sinh hơi như khoai, sắn, bánh ngọt nhiều bơ, hoa quả có nhiều đường (cam, quýt, xoài, mít…).

Hội chứng ruột kích thích, ruột kích thích, triệu chứng, tiêu hóa, đại tràng

Chế độ ăn uống, sinh hoạt hợp lý giamr Hội chứng ruột kích thích

Tránh các đồ uống nhiều đường và có gas, chất kích thích (rượu, cà phê, gia vị chua cay…), những thức ăn để lâu, bảo quản không tốt. Nếu có tiêu chảy tránh ăn quá nhiều thức ăn có nhiều chất xơ (rau muống, rau cải, dưa…).

Giảm hoặc loại bỏ stress, tăng cường các hoạt động thể chất, tạo một cuộc sống nhẹ nhàng, thanh thản, luyện tập thói quen đại tiện mỗi ngày một lần, tập khí công, yoga cùng với các phương pháp thư giãn… cũng góp phần đáng kể vào việc làm giảm các triệu chứng của hội chứng ruột kích thích.

Thuốc điều trị hội chứng ruột kích thích

Trong đợt tiến triển của bệnh, một số thuốc cũng nên được dùng để điều trị triệu chứng như:

* Thuốc giảm đau (giảm co thắt đại tràng): duspataline, no-spa, spasfon…

* Thuốc điều trị táo bón: thuốc nhuận tràng (forlax, duphalac, ispaghula-microlax, psyllium, cám gạo…)

* Thuốc điều trị tiêu chảy: smecta, actapulgite, imodium, codein, diphenoxylate + atropin, loperamid…

* Thuốc điều trị sinh hơi: meteospasmyl, pepsan, than hoạt…

* Thuốc an thần kinh: rotunda, seduxen, dogmatyl…

* Thuốc chống co thắt như mebeverin (uống trước bữa ăn)

* Thuốc làm tăng co bóp cũng có thể dùng như motilium-M (uống trước ăn)

Nhìn chung, vì không có nguyên nhân thực sự cụ thể nên việc điều trị hội chứng ruột kích thích chủ yếu là loại bỏ các yếu tố nguy cơ như đã nói ở trên. Bệnh có thể khỏi hẳn ở một số đối tượng mà không cần một sự can thiệp đặc biệt nào.

Việc dùng thuốc nào, liều lượng bao nhiêu cần do bác sĩ khám và chỉ định cụ thể. Bên cạnh việc dùng thuốc điều trị triệu chứng Hội chứng ruột kích thích cần chú ý đến chế độ ăn nên nhiều đạm, ít mỡ và không kiêng khem quá mức.

DS. Phúc Chính

Viết bình luận

Hội chứng ruột kích thích – triệu chứng, nguyên nhân và cách điều trị Hội chứng ruột kích thích, ruột kích thích, triệu chứng, tiêu hóa, đại tràng

Theo thống kê, Hội chứng ruột kích thích gây bệnh ở từ 5-20% dân số nhưng trên thực tế con số này cao hơn nhiều 

Yêu thích: 1872 / Xu hướng: 1987 / Tổng: 3859