Viêm mũi dị ứng – cách điều trị viêm mũi dị ứng [Phần 3]

Viêm mũi dị ứng là loại bệnh khó điều trị khỏi hoàn toàn, vì cơ địa dị ứng của người bệnh, và vì rất khó loại trừ các chất dị ứng khỏi môi trường sống. Điều trị viêm mũi dị ứng không thể có một công thức, một phác đồ chung cho mọi trường hợp, mà phải tìm cho mỗi trường hợp một phương pháp thích hợp.

—————————————————–

Bài liên quan viêm mũi dị ứng

———————————————————

Cách điều trị viêm mũi dị ứng hay nhất là tránh tiếp xúc với chất dị ứng. Tuy nhiên không phải lúc nào cũng hiệu quả, nhiều khi bạn phải có thêm điều trị khác nữa.

Nếu bị viêm mũi quá nặng, thuốc thông thường không đủ giảm triệu chứng, bạn sẽ cần những thuốc mạnh hơn. Nhiều khi phải kết hợp vài loại thuốc chống dị ứng. Có thể phải thử qua nhiều loại mới biết thuốc nào hợp nhất.

Thuốc điều trị viêm mũi dị ứng

Thuốc chống ngạt mũi

Thường dùng naphazolin, xylometazolin… nhỏ hoặc xịt 2 – 3 lần mỗi ngày. Thuốc làm cường giao cảm, gây co mạch, chống phù nề do đó hết ngạt tắc mũi, người bệnh dễ thở, cảm thấy dễ chịu ngay.

Tuy nhiên, cần lưu ý không quá lạm dụng, chỉ dùng thuốc nhỏ hoặc xịt mũi trong thời gian ngắn (thường không quá 7 ngày) vì dùng các loại thuốc này kéo dài dễ gây hiện tượng nhờn thuốc, không có hiệu quả nữa, thậm chí còn gây “tác dụng dội ngược” làm ngạt mũi nhiều hơn. Bởi vậy không nên dùng liều cao dài ngày. Không dùng cho trẻ em dưới 7 tuổi.

Viêm mũi dị ứng, viem mui di ung, thuốc, thuoc, dị ứng, viêm mũi, điều trị, corticoid, histamin, kháng histami

Nhóm corticoid

Tuy có thể dùng viên thuốc uống chống viêm, chống dị ứng tác dụng toàn thân, nhưng nó có nhiều tác dụng phụ có thể gây hại, vì thế, corticoid chỉ nên dùng dạng xịt vào mũi (beclometason, budesonid, fluticason…) thì tốt hơn. Thuốc không có tác dụng tức thời, mà thường có tác dụng sau 2 -3 ngày. Khi xịt, thuốc chủ yếu tác dụng tại chỗ, tuy có hấp thu vào máu nhưng với hàm lượng rất nhỏ, không gây tác dụng phụ như corticoid dùng đường uống. Khi dùng, người bệnh nên xịt sớm khi bệnh còn nhẹ. Việc điều trị cần phải kéo dài một thời gian nhất định, thường một năm dùng một tháng thì bệnh gần như ổn định trong cả năm.

Nhóm corticoid hít

Dùng corticoid uống kéo dài, liên tục có thể đỡ bệnh viêm mũi dị ứng, nhưng corticoid ngoại lai này sẽ ức chế tuyến yên, không cho tuyến yến tiết ra hormone tuyến thượng thận. Tuyến thượng thận lâu ngày không hoạt động sẽ bị teo, không còn chức năng tiết ra corticoid nội sinh nữa. Khi ngừng dùng corticoid ngoại lai, cơ thể bị thiếu corticoid nội sinh đột ngột sẽ gây suy thượng thận cấp, trường hợp nặng không cấp cứu kịp thời có thể dẫn đến tử vong. Vì thế không thể dùng corticoid uống kéo dài liên tục để chữa viêm mũi dị ứng.

Dùng các corticoid tổng hợp fluticason, beclomethason, budesonid dưới dạng hít hay dạng khí dung (gọi chung là corticoid hít) thì thuốc sẽ có tác dụng tại chỗ rất mạnh, làm giảm các chất trung gian gây viêm mũi dị ứng, nên làm giảm ngứa, hắt hơi, chảy nước mũi, chảy nước mắt, phù niêm mạc, ngạt mũi. Một phần rất nhỏ thuốc (khoảng 10%) có thể từ đường mũi đi vào bên trong cơ thể nhưng vì các corticoid này chuyển hóa rất nhanh tại gan thành các chất không có hoặc có tác dụng sinh học rất thấp nên sinh khả dụng toàn thân thấp, không gây hại toàn thân như khi uống. Như vậy, các corticoid hít này có sự cân bằng độc đáo giữa hiệu lực chữa bệnh và độ an toàn.

Dùng dạng hít hay dạng khí dung (phủ hạt nhỏ như sương) vào niêm mạc mũi. Corticoid hít thường có hiệu lực ngay trong vòng 24 – 48 giờ. Tuy nhiên để đạt hiệu lực đầy đủ cần một khoảng thời gian cần thiết, chẳng hạn như 2 – 4 ngày với fluticason, 3 – 7 ngày với budesonid. Cần điều trị đều đặn theo khoảng cách giữa các lần dùng thích hợp mới có hiệu quả. Chẳng hạn như với fluticason dùng mỗi ngày 2 lần (8 giờ sáng và 8 giờ tối, sau đó có thể duy trì liều thấp hơn mỗi ngày 1 lần).

Khởi đầu, để thuốc sớm có hiệu quả, có thể dùng corticoid hít phối hợp với các thuốc kháng histamin, giãn phế quản, coricoid uống; sau đó  ngừng các thuốc phối hợp này, chỉ duy trì bằng corticoid hít.

Corticoid hít không độc nhưng cũng có thể gây ra một số tác dụng phụ như: đau đầu, viêm họng, kích ứng mũi, hắt hơi, ho, buồn nôn, nôn, chảy máu cam, phát ban da, ngứa, sưng mặt, sốc phản vệ nhưng ít gặp.

Nếu dùng kéo dài dạng thuốc hít kèm theo corticoid uống, cũng có thể bị ngộ độc toàn thân. Biểu hiện là cường vỏ thượng thận, nếu ngừng ngay thuốc uống lại có thể gây suy thượng thận. Cần cẩn thận khi phối hợp với corticoid uống trong trị viêm mũi hay với người viêm mũi có kèm thêm hen.

Với phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú:

•        Corticoid tiết vào sữa gây hại thai, gây hại trẻ bú. Tuy nhiên, với corticoid hít chưa thấy hiện tượng này nên vẫn có thể dùng cho người có thai hoặc đang cho con bú.

•        Không dùng corticoid hít chữa viêm mũi dị ứng cho trẻ em dưới 12 tuổi, riêng beclomethason không dùng cho trẻ dưới 6 tuổi.

Corticoid hít hầu như không độc, có thể dùng lâu dài để ổn định bệnh, được coi là thuốc chủ lực trong điều trị viêm mũi dị ứng.

Về kỹ thuật dùng thuốc để điều trị viêm mũi dị ứng

Dạng hít tính liều theo nhát xịt (như corticoid hít). Chú ý không đưa đầu ống xịt vào sâu trong mũi mà chỉ đặt đầu ống xịt ngay đầu mũi để xịt thuốc (dạng giọt, hay phun sương) vào đúng niêm mạc mũi.

Dạng dung dịch nhỏ giọt, tính liều theo giọt (như các dung dịch nhỏ mũi). Dùng hai ngón tay kẹp nhẹ, cho thuốc chảy ra theo giọt, chứ không dùng cả tay hay nhiều ngón bóp mạnh làm thuốc chảy thành dòng, không đếm được số giọt, sẽ dẫn đến quá liều. Cần giúp trẻ dùng thuốc, vì trẻ dưới 12 tuổi khó thực hiện đúng kỹ thuật nói trên, dù rất đơn giản. Dùng không đúng kỹ thuật sẽ không đảm bảo đúng liều dùng hoặc quá liều, khó đạt hiệu quả điều trị, dễ bị ngộ độc thuốc.

Nhóm kháng histamin

Các thuốc kháng histamin chống dị ứng là những thuốc có tác dụng kháng histamin bằng cơ chế tranh chấp với histamin (tác nhân gây dị ứng) ở thụ thể (receptor) H1 trong cơ thể, đẩy histamin ra khỏi thụ thể H1, kết quả là biểu hiện lâm sàng của dị ứng không còn nữa.

Trên thị trường hiện nay có rất nhiều loại thuốc kháng histamin. Tuy nhiên, tùy thuộc vào mức độ nặng, nhẹ của bệnh mà thầy thuốc kê đơn và liều lượng cho phù hợp nhằm kiểm soát tốt các triệu chứng dị ứng. Dựa vào tính chất, tác dụng dược lý và trình tự phát triển người ta chia ra các loại kháng histamin sau:

- Các thuốc kháng histamin thế hệ 1: Tuy đã được dùng từ lâu nhưng có nhược điểm là phải dùng nhiều lần trong ngày, gây khô miệng và buồn ngủ, nên hiện nay ít dùng.

- Các thuốc kháng histamin thế hệ 2 (loratadin, certirizin, terfenadine…): Là các thuốc được ưa chuộng hơn thế hệ 1, liều dùng đơn giản hơn, thông thường là một lần uống trong ngày, nhưng cũng còn một số hạn chế như ảnh hưởng đến chức năng gan, có thể gây buồn ngủ nhẹ.

- Các thuốc kháng histamin thế hệ 3: Đó là fexofenadin, chất chuyển hóa của terfenadin. Fexofenadin cũng giống như terfenadin, ức chế sự giải phóng chất trung gian từ các dưỡng bào (mastocyt). Nó có tính chất tương tự các kháng histamin thế hệ 2 như loratadin… là ở chỗ chọn lọc với thụ thể H1 ngoại vi chứ không gắn với thụ thể muscarin, do đó không có tác dụng an thần và kháng tiết cholin như vẫn thường xảy ra với các thuốc kháng histamin thế hệ 1.

Hiệu quả điều trị viêm mũi dị ứng của fexofenadin cũng tương tự như của terfenadin. Nhưng vì nó không chuyển hóa qua gan nhiều nên fexofenadin không tương tác với các thuốc được chuyển hóa. Vấn đề quan trọng hơn, fexofenadin không tương tác với các kênh kali ở tim, do đó nó không có khuynh hướng như terfenadin (nhất là astemizol) là làm tăng khoảng QT trên điện tim – một tác dụng phụ có thể dẫn đến loạn nhịp tim nghiêm trọng. Fexofenadin có phạm vi an toàn rộng hơn đa số các thuốc kháng histamin khác. Tuy nhiên, fexofenadin cũng có chống chỉ định đối với trẻ em dưới 12 tuổi và phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú.

Ngoài ra, có thể giảm triệu chứng viêm mũi dị ứng trong một số trường hợp bằng cách dùng nước muối sinh lý (0,9%) để rửa mũi thường xuyên (xem phần cách phòng ngừa viêm mũi dị ứng).

Phương pháp điều trị viêm mũi dị ứng không dùng thuốc

Cách 1:  Dùng 2 ngón tay trỏ hướng vào hai bên lỗ mũi, ấn đẩy lên xuống hai huyệt Nghinh hương (sát cạnh cánh mũi) làm cho hai lỗ mũi lúc thu hẹp lại, lúc phồng ra đồng thời hít vào mạnh, tắc bên nào hít mạnh bên đó, thở ra bằng đường miệng. Nếu hai lỗ mũi vẫn tắc, dùng ngón trỏ và ngón tay cái cùng bên cầm đầu chót mũi lắc qua lắc lại, vừa lắc vừa hít mạnh cho đến khi thật thông mũi thì thôi. Cuối cùng, dùng ngón tay cái để vào đầu mũi phía sát đường nhân trung môi trên bật ngược mũi lên 5 – 7 lần. Mỗi ngày làm 3 – 7 lần.

Viêm mũi dị ứng, viem mui di ung, thuốc, thuoc, dị ứng, viêm mũi, điều trị, corticoid, histamin, kháng histami

Cách 2:  Dùng 1 tép tỏi giã nát đắp vào huyệt Dũng tuyền, mỗi tối 1 lần. Cách xác định huyệt Dũng tuyền: lấy ở điểm nối 2/5 trước và 3/5 sau của đoạn nối giữa đầu ngón chân thứ 2 (kể từ ngón cái) và điểm giữa bờ sau gót chân, trong chỗ lõm ở gan bàn chân.

Khi  trẻ em bị các triệu chứng giống viêm mũi dị ứng, tốt nhất nên khám bác sỹ trước khi sử dụng thuốc vì một số thuốc điều trị viêm mũi dị ứng không nên dùng cho trẻ em.

DS. Phúc Chính

Viêm mũi dị ứng – nguyên nhân và triệu chứng

Viêm mũi dị ứng – cách phòng ngừa [Phần 2]

Viết bình luận

Viêm mũi dị ứng – cách điều trị viêm mũi dị ứng [Phần 3] Viêm mũi dị ứng, viem mui di ung, thuốc, thuoc, dị ứng, viêm mũi, điều trị, corticoid, histamin, kháng histami

Viêm mũi dị ứng là loại bệnh khó điều trị khỏi hoàn toàn, vì cơ địa dị ứng của người bệnh, và vì rất 

Yêu thích: 1872 / Xu hướng: 1987 / Tổng: 3859